De Rietveld-beob (bij elkaar op bezoek) van 12 februari is bijna een thuiswedstrijd: slechts twee tuinpaden scheiden het appartementenblok waarin ik woon van het blok van vier woonhuizen waarin Erasmuslaan 5 en 9 zich bevinden. Beide woningen zijn me niet onbekend: nr. 5 huisvest al enige jaren Post Erasmuslaan 5, een centrum voor kunst en architectuur. De borrels die bij de opening of afsluiting van de exposities worden gehouden, bezoek ik met enige regelmaat om werk te bekijken en een praatje met de kunstenaar en andere bezoekers te maken. Op nr. 9 paste ik tijdens de covidperiode af en toe op Guus, de Duitse staander van bewoner Ronald, een echte gezelligheidshond die niet graag alleen is Maar ondanks dat had ik me toch aangemeld: de insteek van een beob is anders en het blijft gewoon leuk en interessant om achtergrondverhalen te horen, zelfs na bijna 30 jaar Rietveldbewoning.
Als ik om half twee binnenstap is de sfeer zoals bij andere bijeenkomsten op Post Erasmuslaan 5: gastvrij (wat wil je drinken? gebak erbij?), ongedwongen en inspirerend. De woning zelf levert al meer dan genoeg gespreksstof, en dat geldt ook voor de kunst aan de muren en de vele objecten en (design)meubels die in het pand hun plek hebben gevonden. Naast mede-Rietveldeigenaren, een stuk of 12 schat ik, is oud-‘artist in residence’ Ernst van der Vecht er om te vertellen over zijn werk dat geëxposeerd wordt. Arco Ooms, goede vriend van bestuurslid Ronald Willemsen (de laatste is naast bewoner van nr. 9 ook huurder van nr. 5) is erbij als geïnteresseerde maar ook om onze groep later rond te leiden. Na een aantal bijeenkomsten zijn er intussen oude bekenden en ook weer nieuwe ontmoetingen. We wisselen ervaringen (inderdaad, het vocht in de woningen, slecht te isoleren) en tips (een abonnement bij de Monumentenwacht voor een jaarlijkse inspectie uit. Waarschijnlijk hadden we zonder probleem de hele middag in dezelfde ruimte kunnen doorbrengen maar dat is natuurlijk niet de bedoeling.
Het officiële deel van de middag begint met een korte wandeling van de Erasmuslaan naar UNESCO-monument Rietveld Schröderhuis op de Prins Hendriklaan. Arco vertelt over het ontstaan van het huis bijna 100 jaar geleden, in 1924. Een klein stukje van de website van het Centraal museum in Utrecht: “In 1924 is dat de rand van Utrecht. Letterlijk, want aan de overkant is niets anders dan een uitgestrekt polderlandschap. Het prachtige uitzicht speelt een belangrijke rol in het ontwerp. Het uitzicht is zelfs zo belangrijk, dat Truus Schröder begin jaren dertig meteen de grond tegenover het huis koopt wanneer die vrijkomt voor bebouwing. Nu kan ze tenminste zelf bepalen wat haar nieuwe uitzicht wordt. Rietveld en Schröder ontwerpen twee huizenblokken voor dit terrein, dat later de Erasmuslaan wordt. Als in de jaren zestig ook nog eens een vierbaans autoweg en een viaduct in de voortuin komen, mag het huis wat Rietveld betreft net zo goed afgebroken worden. De verbinding tussen binnen en buiten is volgens hem nu helemaal verdwenen”. Gelukkig heeft Truus Schröder niet naar Rietveld geluisterd en probeert de Gemeente de aanwezigheid van de weg de laatste jaren minder storend te maken. Foto’s boven het viaduct tonen de Erasmuslaan in verschillende perioden, o.a. van direct na de oplevering van het tweede blok in 1934. Aan de andere kant zijn vroegere foto’s van het Rietveld Schröderhuis geplakt. Voor informatie verwijs ik graag naar de pagina’s Rietveld Schröderhuis en Erasmuslaan op de website van het Centraal Museum.
Als je echt de diepte in wilt neem dan ook een kijkje in het digitale archief. Hier vind je een schat aan (bouwkundige) documentatie: de eerste tekeningen – met het ‘boods.liftje’, de ‘spreekbuis’ -, bouwcontracten, vergunningen. Maar ook foto’s, brieven en notities geschreven door Rietveld. En zelfs een bonnetje van de Vroom & Dreesmann van 27 juli 1935, met de aankoop van vloerbedekking en accessoires voor een bedrag van fl. 268,68, op naam van mevrouw Schröder, “voldaan op 7 augustus”. Deze kleine alledaagse zaken vind ik zelf nog het leukst: ze geven een kijkje in het leven van Truus en Gerrit, al zoveel jaar geleden. Het kost me ook geen enkele moeite ze hier in de straat of zelfs in mijn eigen appartement te zien rondlopen om te overleggen over kleur, bekleding of te kijken hoe de bouw vordert. Regelmatig kijk ik even in het archief om te kijken of er weer wat nieuws bijgekomen is, of ik Google op onze straatnaam.
Van 1935 terug naar 2023. Onze groep wordt in tweeën gesplitst: een deel gaat met Arco verder bij nr. 5 (in bezit van het K.F. Hein Fonds Monumenten, waar we ook de bovenliggende etages en kelder bekijken. Ronald neemt de anderen mee naar nr. 9 (in bezit van Hendrick de Keyser Monumenten: hij bewoont zelf een etage in het pand. De andere etages worden nog gehuurd door het Centraal Museum, waarbij soms een tijdelijke bewoner een plek vindt op de bovenste etage. Zo schreef Jessica van Geel hier aan haar boek over Truus Schröder, I love you Rietveld. Op de begane grond is een modelwoning te bezichtigen, zodat je een idee krijgt hoe het er na oplevering uitzag. Helaas is de woning al sinds de start van de covidperiode gesloten en ziet het er niet naar uit dat deze nog geopend wordt.
We komen elkaar na afloop van de rondleidingen weer tegen op nr. 5 waar de tafel onder het verlichte lage glazen plafond het centrale punt is. Nog meer hapjes, nog meer drankjes en nog meer gesprekjes volgen. Hoe laat het uiteindelijk geworden is weet ik niet: voor het einde vertrek ik met een geïnteresseerde naar nr. 3bis, voor weer een beob, maar deze keer in mijn eigen appartement.
Persoonlijke tip: kon je er op 12 februari niet bij zijn of nieuwsgierig geworden door dit verslag? Ga alsnog en plan het bezoek als onderdeel van een grotere excursie, bijvoorbeeld een Rietveld-fiets- of wandeltocht. In de Erasmuslaan bezoek je Post Erasmuslaan 5 waarin sinds kort galerie Bos Fine Art een plek heeft. Neem zeker het Huis Van Ravesteyn uit 1931 op de Prins Hendriklaan 112 mee en loop/fiets dan door naar onze ‘achtertuin’, landgoed Amelisweerd Behalve een groene oase vind je er het landhuis Oud Amelisweerd, dependance van het Centraal Museum met regelmatig een (pop-up) tentoonstelling. Voor een hapje of drankje is het Stayokay-café een aanrader, gevestigd in het poortgebouw naast landhuis Ridderhofstad, de oudste jeugdherberg van Nederland en nog steeds een prachtig gelegen overnachtingsplek.